Δεκέμβριος 12, 2019

Μιχάλης Οικονόμου: «Ο “Αρίστος” ξεσκεπάζει την έχθρα που κατατρώει τους Έλληνες μέχρι σήμερα»

Ο βραβευμένος ηθοποιός μιλάει για την πολυσυζητημένη παράσταση που βασίζεται στη ζωή του φερόμενου ως Δράκου του Σέιχ Σου και προλαβαίνεις για λίγο ακόμη στο θέατρο Άνεσις.

«Κατσαρίδα», «Ορφανά», «Το δάνειο», «Άγρια Παιδιά» στην τηλεόραση, Βραβείο Χορν το 2010. Ο Μιχάλης Οικονόμου έχει λάβει μέρος σε θαυμάσιες δουλειές, ενώ από τον Φεβρουάριο του 2018 πρωταγωνιστεί στον «Αρίστο». Σε αυτή την πολυσυζητημένη παράσταση, από την οποία φεύγεις δακρυσμένος, ο Οικονόμου υποδύεται κάποιους από τους χαρακτήρες που συνδέθηκαν με τον Αριστείδη Παγκρατίδη, φερόμενο ως «Δράκο του Σέιχ Σου». Ο «Αρίστος» βασίζεται στο βραβευμένο μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Ο γύρος του θανάτου», που ξεδιπλώνει μια αστυνομική υπόθεση η οποία συντάραξε την ελληνική κοινωνία στέλνοντας στο απόσπασμα έναν αθώο, όπως όλα δείχνουν, άνθρωπο. Συναντήσαμε τον Μιχάλη Οικονόμου και μιλήσαμε μαζί του για την παράσταση, που έχεις ευκαιρία να δεις μέχρι τις 7/1 στο Άνεσις, για τα επίκαιρα μηνύματά της, αλλά και για όσα ιντριγκάρουν εκείνον ως ηθοποιό.

Το θέμα που πραγματεύεται ο «Αρίστος» είναι αμφιλεγόμενο. Τελικά η παράσταση αθωώνει τον Αριστείδη Παγκρατίδη;

Δεν ξεκινήσαμε πρόβες θεωρώντας ότι ο Αρίστος είναι αθώος. Από πολύ νωρίς όμως καταλάβαμε ότι όχι μόνο το βιβλίο του Θωμά Κοροβίνη, στο οποίο βασίζεται η παράσταση, αλλά και ντοκουμέντα της εποχής, ντοκιμαντέρ στην τηλεόραση, εικονικές επαναλήψεις της δίκης και άνθρωποι που ρωτήσαμε, τον αθωώνουν πανηγυρικά. Δεν έβγαλε από το μυαλό του τα στοιχεία ο Κοροβίνης. Η δίκη δεν έγινε με σωστό τρόπο. Το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη κραυγαλέα στοιχεία. Μην ξεχνάς επίσης ότι εκείνη την εποχή έτρεχε η υπόθεση της δολοφονίας του Λαμπράκη κι υπήρχε μια προσπάθεια να στραφεί η κοινή γνώμη σε άλλα θέματα. Επίσης έγινε μια προσπάθεια να καλυφθεί ο πραγματικός ένοχος, γιατί υπήρχε η υπόνοια ότι ήταν ένας γόνος πλούσιας οικογένειας. Από πολλές πλευρές, ακούμε ότι έπρεπε να γίνει αυτή η παράσταση για να αποκατασταθεί το όνομά του.

 

Από ποιες πλευρές δηλαδή;

Εκπλαγήκαμε γιατί έχουν έρθει να μας μιλήσουν άνθρωποι που συνδέονταν με κάποιον τρόπο με τον Παγκρατίδη. Οι συναντήσεις μαζί τους ήταν εξαιρετικά φορτισμένες αλλά και διαφωτιστικές.

 

Με τον τρόπο που είναι σκηνοθετημένη η παράσταση, οι ηθοποιοί προχωράτε μαζί με το κοινό στη διερεύνηση της υπόθεσης.

Πράγματι, οι ηθοποιοί αρχίζουν να ξετυλίγουν το κουβάρι ως αφηγητές. Κοιτάζουμε στα μάτια το κοινό, του λέμε ότι θα μεταφερθούμε στη Θεσσαλονίκη του ’50 και παρουσιάζουμε στοιχεία από τα ντοκουμέντα. Σιγά σιγά βγαίνει ο πρώτος ήρωας, μετά ο δεύτερος, μετά μπαίνει και η μουσική. Είναι σαν να παίρνουμε το κοινό από το χέρι, σαν να προχωράμε αγκαλιά. Υπάρχει χιούμορ, αλλά όταν η ατμόσφαιρα πάει να γίνει ελαφριά, την κόβουμε με κάτι πιο συγκινητικό. Έχει αυτό το κρύο-ζεστό που «ψήνει» το θεατή, τον σιγοβράζει.

Τελικά ο «Αρίστος» είναι απλώς η αναπαράσταση μιας διαβόητης αστυνομικής υπόθεσης ή κάτι περισσότερο;

Νιώθω ότι κρύβει μηνύματα ηχηρά όχι μόνο ως προς την αθωότητα ή την ενοχή αυτού του ανθρώπου, αλλά σε σχέση με όσα μας απασχολούν μέχρι σήμερα. Ξεσκεπάζει τη μιζέρια του Έλληνα, την έχθρα που μας κατατρώει μεταξύ μας, τη δράση του παρακράτους, που τότε ήταν πιο φανερή, ενώ τώρα είναι μεταμφιεσμένη. Κάθε φορά που στην παράσταση ο παρακρατικός χτυπάει τον Αρίστο, εγώ σκέφτομαι τον Ζακ Κωστόπουλο, τον οποίο γνώριζα προσωπικά. Σκέφτομαι επίσης πρόσφατα περιστατικά βίας από μερίδα αστυνομικών, που υπερβαίνουν τα όρια της υπηρεσίας τους και ξεφτιλίζουν ανθρώπους κάνοντας επίδειξη δύναμης. Νιώθω ότι οι Έλληνες όταν βρουν εξουσία πατούν κάτω τον αδύνατο αντί να του απλώσουν το χέρι.

Μιλάει και για κάτι άλλο σημαντικό ο «Αρίστος». Για το πώς χειραγωγεί διαχρονικά ο ελληνικός Τύπος την κοινή γνώμη, πώς στρέφει την προσοχή από ένα σκάνδαλο σε κάτι άλλο. Τελικά οι Έλληνες πάντα πέφτουμε στα ίδια λάθη. Νόμιζα πως θα είναι μια παράσταση για την ταραγμένη περίοδο της Θεσσαλονίκης του ’50 και του ’60, αλλά τελικά είναι μια παράσταση για τη σύγχρονη Ελλάδα. Είναι πολύ σημαντικό να τη βλέπει όλο και ευρύτερο φάσμα κοινού.

 

Υπάρχει μεγάλη φόρτιση στο τέλος. Είδα πολλούς θεατές βουρκωμένους όταν άναψαν τα φώτα. Τι σας λένε;

Μια κοπέλα μου είπε πρόσφατα: «Είμαι θεατρόφιλη, αλλά με το που τελείωσε αυτή η παράσταση αναρωτήθηκα αν έχω ξαναδεί θέατρο ή αν είναι αυτή η πρώτη φορά που είδα θέατρο». Δεν ξέρω αν ακούγεται υπερβολικό, αλλά το έλεγε με δακρυσμένα μάτια και κρατάω τα λόγια της σαν κάτι πολύ ακριβό, που επιπλέον μου δημιουργεί και μια τεράστια υποχρέωση απέναντι στο κοινό. Αυτή είναι η τρίτη σεζόν που παίζω στον «Αρίστο» κι αυτό σημαίνει πως κάποια πράγματα μπορεί να τα κάνω λίγο αυτόματα χωρίς να τα σκεφτώ. Τα λόγια αυτής της κοπέλας με κάνουν να προσπαθώ να βάζω όλη μου την ψυχή στην παράσταση, να μην αφήνω τη ρουτίνα να με παρασύρει, γιατί για κάποιους αυτό που γίνεται στη σκηνή είναι πολύτιμο.

 

Πώς θα αποχωριστείς αυτή την παράσταση που θα έχεις παίξει για τόσο καιρό, ώστε να προχωρήσεις στην επόμενη;

Γενικά είμαι μαραθωνοδρόμος, σχεδόν πάντα παίζονται για πολλές σεζόν οι παραστάσεις στις οποίες συμμετέχω. Πάντα υπάρχει μια πικρή γεύση, αλλά και ανακούφιση. Δεν σου κρύβω ότι μπορεί να σε κουράσει ένας ρόλος. Ο «Αρίστος» όμως έχει γίνει από πολύ αγαπημένα πρόσωπα και το φρεσκάρισμα της διανομής ανανέωσε και εμένα.

Πώς δουλέψατε την παράσταση με τον Γιώργο Παπαγεωργίου;

Με τον Γιώργο ήμασταν μαζί στη σχολή του Εθνικού, παίξαμε στην πρώτη μας παράσταση, την «Κατσαρίδα», και μετά στο «Σφαγείο». Όταν τον ξανασυνάντησα για τον «Αρίστο», μου έκανε τρομερή εντύπωση πώς έχει ωριμάσει ως σκηνοθέτης. Και θα ωριμάσει πολύ περισσότερο! Στις πρόβες μας έδωσε απέραντη ελευθερία για αυτοσχεδιασμούς, από τους οποίους δημιουργήθηκαν υπέροχα, σύνθετα πράγματα. Είχε τη γενναιότητα να τα κόψει και να κρατήσει την ουσία τους. Γι’ αυτό είναι τόσο λιτή η παράσταση και αυτή είναι η ομορφιά της. Για μένα είναι ένα ταξίδι, κατά τη διάρκεια του οποίου κάνω ακραία πράγματα. Είμαι αφηγητής, είμαι ένας αστός της παραλίας της Θεσσαλονίκης που μιλάει στην καθαρεύουσα, και η τραβεστί λαϊκή τραγουδίστρια Λολό, μια λούμπεν φυσιογνωμία που μιλάει καλιαρντά. Έβαλα σε αυτούς τους ρόλους δικά μου κομμάτια υπό την καθοδήγηση του Γιώργου.

 

Ποια δικά σου κομμάτια έβαλες μέσα;

Για τον αστό, με βοήθησε η εξοικείωση με την παπαδιαμαντική γλώσσα, αλλά και το δίπλωμα στη βυζαντινή μουσική. Ως προς τη Λολό, που ερωτεύεται τον Παγκρατίδη, μπορεί να μη γνώριζα τα καλιαρντά, αλλά την προσέγγισα πολύ εύκολα γιατί είμαι άνθρωπος… πολύχρωμος.

Πολύ νωρίς βραβεύτηκες με το Βραβείο Χορν. Πώς είναι να έρχεται μια τόσο σημαντική καταξίωση στα πρώτα σου βήματα;

Και μετά ήρθε η κρίση οπότε κόπηκαν τα φτερά μου! Όχι, όχι, δεν έχω παράπονο, είμαι πάντα ενεργός. Ωστόσο δεν νιώθω ότι αυτό το βραβείο μού άνοιξε πολλές πόρτες. Στην Ελλάδα τα βραβεία μάλλον δεν έχουν αντίκρισμα όπως στο εξωτερικό, όπου οι ηθοποιοί με Tony ή Olivier τα κουβαλούν για πάντα δίπλα από το όνομά τους. Το Βραβείο Χορν ήταν όμως ένα άπιαστο όνειρο που έγινε πραγματικότητα. Ήταν σαν κάποιος να μου χτυπάει την πλάτη και να μου λέει «Τα πας καλά, συνέχισε, μην τα παρατήσεις όσο στραβά κι αν πάνε τα πράγματα». Το βραβείο αυτό είναι χρήσιμο σε κάποια στιγμή που θα χαθώ, που θα περνάω τα ψυχολογικά μου, για να μου θυμίζει τι έκανα καλά τότε που το πήρα ώστε να ξαναβρώ το δρόμο μου. Είναι σαν μια μπαταρία εκτάκτου ανάγκης.

 

Ποιες άλλες δουλειές τρέχουν αυτή την περίοδο;

Συμμετέχω στο «Art» στο Μικρό Παλλάς. Είναι ένα φανταστικό έργο για την αντρική φιλία και την αξία της τέχνης. Μια καταπληκτική συνεργασία, γιατί ο Αθερίδης φάνηκε γενναιόδωρος, αφήνοντάς με να δημιουργήσω κάτι εντελώς δικό μου σε μια παράσταση που μπήκα στη δεύτερη χρονιά της. Έχω λάβει μέρος επίσης στην ταινία μικρού μήκους «Καραγκιόζης», που έλαβε διάκριση στο φεστιβάλ της Δράμας, και στη σειρά «Eden» του ευρωπαϊκού καναλιού ARTE, μια πολύ μεγάλη παραγωγή με θέμα το προσφυγικό, που ελπίζουμε να προβληθεί από την ελληνική δημόσια τηλεόραση.

 

Πώς διαλέγεις τις δουλειές σου;

Αν κάτι με γαργαλάει στο στομάχι, τότε προχωράω. Αυτό το γαργαλητό το αισθάνομαι αν ο ρόλος είναι ενδιαφέρων, αν η ομάδα των συνεργατών αποτελείται από αγαπημένα πρόσωπα, αν η συγκεκριμένη δουλειά με εξελίσσει καλλιτεχνικά και, δεν σου κρύβω, αν πλέον με καλύπτει οικονομικά. Επειδή έχω παίξει κυρίως σε έργα σύγχρονου ρεαλισμού, με ιντριγκάρει η ιδέα να δοκιμαστώ στο ποιητικό θέατρο, στο κλασικό, αλλά και στο ελληνικό, με τη γλώσσα του Παπαδιαμάντη ή του Βιζυηνού, που έχει πολύ ψαχνό. Θέλω οι δουλειές μου να μου προσφέρουν χαρά και ελευθερία.