Ιανουάριος 24, 2020

Είδαμε τη συγκινητική κι ολοζώντανη «Ιστορία χωρίς όνομα» στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης

Ο θυελλώδης έρωτας του Ίωνα Δραγούμη και της Πηνελόπης Δέλτα ξαναφουντώνει με σύγχρονη σκηνοθετική ματιά για το πώς πρέπει να παρουσιάζεται ένα ιστορικό δράμα.

Το ιστορικό μυθιστόρημα «Ιστορία χωρίς όνομα» του Στέφανου Δάνδολου έχει δύο ήρωες με βαρύ όνομα: την Πηνελόπη Δέλτα, την πολυαγαπημένη συγγραφέα των παιδιών που έγραψε τον «Τρελαντώνη» και τα «Μυστικά του βάλτου», και τον Ίωνα Δραγούμη, αντιβενιζελικό διπλωμάτη, πολιτικό και διανοούμενο, ο οποίος θεωρείται πατέρας του ελληνικού εθνικισμού.

Ο σφοδρός πλατωνικός τους έρωτας, που ξεκίνησε το 1905 στην Αλεξάνδρεια, όταν η Δέλτα ήταν ήδη δέκα χρόνια παντρεμένη με τρεις κόρες, προσφέρεται για να ρίξεις μια ματιά στην κλειδαρότρυπα των πρωταγωνιστών της ελληνικής Ιστορίας. Είναι ένα ιστορικό δράμα με πάθη, ίντριγκες, πολιτικό αναβρασμό και κοινωνικές αιχμές. Πιάνει τον παλμό ενός μεγάλου θεατρόφιλου κοινού, που λατρεύει να ξαναθυμάται μέσα από πραγματικές και μυθοπλαστικές ιστορίες το παρελθόν, όπως αποδεικνύει η επιτυχία θεαμάτων από τις «Άγριες μέλισσες» και την «Ευτυχία» μέχρι το «Κι από Σμύρνη… Σαλονίκη».

Ο Κώστας Γάκης, διασκευάζοντας μαζί με την Ανθή Φουντά το βιβλίο του Δάνδολου, το προσαρμόζει σε μια κινηματογραφική σκηνοθετική λογική. Το βλέπει με φρέσκια, μοντέρνα ματιά και δεν υποτάσσεται σε μια mainstream προσέγγιση που λέει πως ό,τι έχει να κάνει με την ελληνική Ιστορία πρέπει να παρουσιάζεται με στόμφο και φολκλόρ.

Βρισκόμαστε στον Απρίλιο του 1941, τη μέρα που τα γερμανικά στρατεύματα πλησιάζουν στην Αθήνα. Στο σαλόνι της, η Πηνελόπη Δέλτα μαθαίνει τα νέα της εισβολής από την οικονόμο της. Προτού κάνει απόπειρα αυτοκτονίας, οι αναμνήσεις την οδηγούν στο 1908, όταν νοσηλευόταν σε κλινική στα περίχωρα της Βιέννης και συναντούσε κρυφά τον Δραγούμη, ο οποίος της ζητούσε εγκαταλείψει το σύζυγό της.

Την Πηνελόπη Δέλτα του 1941 υποδύεται με αγέρωχο ύφος η Μπέτυ Λιβανού, ενώ η Μαρία Παπαφωτίου είναι η Δέλτα τού 1908, εύθραυστη και καταπιεσμένη από την κοινωνική κατακραυγή για τον παράνομο έρωτα. Η διπλή παρουσία της Πηνελόπης Δέλτα δηλώνει ξεκάθαρα ότι κεντρικό θέμα του έργου είναι η θέση της γυναίκας. Η ερωτική επιθυμία της, τα διλήμματα, οι κοινωνικές επιταγές και νόρμες, η προσπάθεια χειραφέτησης είναι όλα ζητήματα με προεκτάσεις στη δική μας εποχή.

Η σπαρμένη με πολύχρωμα τριαντάφυλλα σκηνή είναι νοητά χωρισμένη σε δύο εποχές κι η δράση πηγαινοέρχεται ασταμάτητα μπρος-πίσω, μεταξύ του κηφισιώτικου σπιτιού, της κλινικής στο Γκάινφαρν και του ξενοδοχείου Τριέστε όπου το ζευγάρι συναντιόταν κρυφά. Ο Τάσος Νούσιας υποδύεται τον Ίωνα Δραγούμη, με τη χαρακτηριστική αρρενωπότητά του να ανάβει τη φλόγα τόσο του παθιασμένου εραστή όσο και του φιλόδοξου πολιτικού.

Στη δίωρη διάρκεια της παράστασης, ο Γάκης διατηρεί απρόσκοπτο το ρυθμό ανάμεσα στις δύο εποχές. Ακόμη κι αν το «μοντάζ» είναι κοφτό, δεν χάνεις ποτέ την αίσθηση σε ποια χρονική περίοδο βρίσκεσαι. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τόσο τους υπόλοιπους ηθοποιούς (ξεχωρίζουν η Ανθή Φουντά ως οικονόμος και ο Αργύρης Γκαγκάνης ως γιατρός Φρίντμαν), όσο και τα σκηνικά ευρήματα (τριαντάφυλλα, νάιλον με τα οποία τυλίγονται οι ηθοποιοί, φακοί).

Γνωρίζοντας τα ιστορικά γεγονότα, μας έλειψαν οι αναφορές στην αμφιλεγόμενη ιδεολογία του Δραγούμη και στη μετέπειτα ερωτική σχέση με τη Μαρίκα Κοτοπούλη, αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα – εδώ δεν ήρθαμε για να κάνουμε μάθημα. Η «Ιστορία χωρίς όνομα» είναι ένα καλοκουρδισμένο και γοητευτικό θέαμα, που σε απορροφά χωρίς περιττά μέσα στην εποχή που διαδραματίζεται η ιστορία. Ο Ίωνας Δραγούμης και η Πηνελόπη Δέλτα φλέγονται ξανά από ερωτικό πάθος στη σκηνή του Ιδρύματος Μιχάλη Κακογιάννη, κάνοντας τους θεατές στο τέλος να δακρύζουν και να χειροκροτούν δυνατά.

Περισσότερες πληροφορίες για τις ώρες και τα εισιτήρια της παράστασης εδώ.