Μάρτιος 9, 2020

Γιατί η παράσταση «Το Βρακί» είναι η πιο επίκαιρη φάρσα που θα δεις στο θέατρο

Η σκηνοθέτιδα Μαριλίτα Λαμπροπούλου και η ομάδα Zero Gravity ανεβάζουν στο Skrow το έργο του Καρλ Στερνχάιμ με τρόπο που θα σε διασκεδάσει αλλά και θα σε ταρακουνήσει.

Το «Βρακί» του Καρλ Στερνχάιμ είναι ένα έργο σκάνδαλο. Δημοσιεύτηκε και έκανε πρεμιέρα στο θέατρο το 1911 με διαφορετικό τίτλο («Ο γίγαντας»), επειδή η γερμανική αστυνομία λογόκρινε τον πρωτότυπο για λόγους προσβολής της δημοσίας αιδούς, ενώ απαγορεύτηκε αργότερα από το ναζιστικό καθεστώς, μαζί με τα υπόλοιπα έργα του Στερνχάιμ, γιατί έβαζε στο στόχαστρο την ηθική κατάπτωση της αστικής τάξης. Είναι μια τολμηρή σάτιρα ηθών, που σε κάνει να γελάς με τις φαρσικές καταστάσεις της, ενώ από κάτω κρύβει ενοχλητικές αλήθειες, που ο απόηχός τους δυστυχώς φτάνει μέχρι σήμερα. Όλες αυτές οι διαστάσεις του έργου αναδεικνύονται στην καλοκουρδισμένη παράσταση σε σκηνοθεσία Μαριλίτας Λαμπροπούλου στο θέατρο Skrow.

Η ιστορία ξεκινά από ένα εντελώς κωμικό περιστατικό. Καθώς η Λουίζε Μάσκε παρακολουθεί μια βασιλική παρέλαση, το βρακί της λύνεται και πέφτει στους αστραγάλους της. Έξαλλος ο σύζυγός της Τέομπαλντ Μάσκε την επιπλήττει σφοδρά, ανησυχώντας ότι θα κηλιδωθεί η φήμη του. Ξαφνικά εμφανίζονται δύο επίδοξοι εραστές, ο ψευτοδιανοούμενος Σκαρόν και ο μίζερος κουρέας Μάντεσταλμ, οι οποίοι έχουν δει το περιστατικό και νοικιάζουν δύο δωμάτια του σπιτιού για να πολιορκήσουν ερωτικά τη Λουίζε. Η γειτόνισσά της, η γεροντοκόρη Γκέρτρουντ Ντόιτερ, την πιέζει να υποκύψει στο φλερτ του Σκαρόν, ελπίζοντας ότι μέσα από τις ερωτικές περιπέτειες της Λουίζε θα ικανοποιήσει τις δικές της φαντασιώσεις.

Το «Βρακί» ξεβρακώνει τη μεσοαστική τάξη της προπολεμικής Γερμανίας και αποκαλύπτει την υποκρισία, το βόλεμα, τα ψέματα και τον υφέρποντα ρατσισμό της. Το έργο κινείται σε δύο επίπεδα. Με αφορμή το συμβολικό περιστατικό του βρακιού, αναφέρεται στη σεξουαλικότητα και την καταπίεση της ερωτικής επιθυμίας μέσα σε έναν συμβατικό γάμο, όπου ο σύζυγος δεν ενδιαφέρεται να συνουσιαστεί με τη γυναίκα του παρά μόνο για να κάνουν ένα παιδί. Σε δεύτερο επίπεδο, διακρίνει ψήγματα ναζισμού στη συμπεριφορά των τριών αντρών, που φτάνουν να συζητούν για την ανωτερότητα της φυλής τους με ρατσιστικά στερεότυπα.

Είναι αξιοπερίεργο που αυτή η τόσο αιχμηρή σάτιρα ανεβαίνει σπάνια σε όλο τον κόσμο. Στις ΗΠΑ το «Βρακί» το έκανε γνωστό ο διάσημος κωμικός Στιβ Μάρτιν διασκευάζοντάς το το 2002, ενώ στην Αθήνα ανέβηκε προ εικοσαετίας από τον Γιάννη Χουβαρδά στο Αμόρε. Οι Αθηναίοι θεατρόφιλοι είναι τυχεροί όχι μόνο που το έργο έκανε την επανεμφάνισή του σε μια θεατρική σκηνή, αλλά και επειδή το βλέπουν στην άρτια πρόταση της ομάδας Zero Gravity.

Για τις ανάγκες της συγκεκριμένης παράστασης, η σκηνή είναι τοποθετημένη στο κέντρο, με τα καθίσματα να βρίσκονται σε δύο αντικριστές πλευρές. Πάνω στη σκηνή η σκηνογράφος Θάλεια Μέλισσα έχεις στήσει με λιτά μέσα (κουζινικά σκεύη, κίτρινο τραπέζι και ράφια) την κουζίνα του σπιτιού των Μάσκε, ενώ η δράση στα δωμάτια εκτυλίσσεται εκτός σκηνής, σε έναν πλαϊνό υπερυψωμένο χώρο με τον οποίο οι θεατές δεν έχουν οπτική επαφή παρά μόνο ακούν όσα συμβαίνουν.

Η Μαριλίτα Λαμπροπούλου κρατάει καλά λαδωμένο το μηχανισμό της φάρσας από την αρχή μέχρι το τέλος, γι’ αυτό η μεγάλη διάρκεια της παράστασης δεν κουράζει. Σε αυτόν το γάργαρο ρυθμό, που θυμίζει παλιό μπουρλέσκ και αμερικανικές screwball κωμωδίες του σινεμά, συμβάλλουν οπωσδήποτε οι υπολογισμένα χονδροειδείς κινήσεις των ηθοποιών, απόλυτα συντονισμένων μεταξύ τους, σε επιμέλεια της Ιωάννας Αποστόλου. Η Ελίζα Σκολίδη (Λουίζε Μάσκε) σπαρταράει από τον πόθο όταν την πλησιάζει κάποιος άντρας και αποκαλύπτει τις μύχιες επιθυμίες της ρίχνοντας το βρακί της κάθε τρεις και λίγο. Ο Γιάννης Τσορτέκης (Τέομπαλντ Μάσκε) συμπεριφέρεται σαν ένας άξεστος δικτατορίσκος. Η Ελπίδα Τοπάλογλου (Γκέρτρουντ Ντόιτερ) εμφανίζεται τόσο στερημένη σεξουαλικά, ώστε νομίζεις ότι θα την πέσει στη Λουίζε ή ότι θα αρχίσει ξαφνικά να αυνανίζεται. Στο ρόλο των δύο υποψήφιων εραστών, ο Κωνσταντίνος Ζωγράφος (Μάντελσταμ) και ο Στέλιος Παυλόπουλος (Σκαρόν) υπογραμμίζουν τη γελοιότητα των ρηχών χαρακτήρων τους.

Το προτέρημα της παράστασης της Λαμπροπούλου και των Zero Gravity είναι ότι σε αυτήν τη φαρσική υπερβολή υπάρχει μέτρο, ώστε ο κοφτερός κοινωνικός προβληματισμός του Στερνχάιμ να λειτουργεί υπόγεια. Καθώς ανάψουν τα φώτα μετά το χειροκρότημα, θα συνειδητοποιήσεις απότομα ότι η οικογένεια Μάσκε και ο περίγυρός της θα μπορούσε να είναι μια μεσοαστική οικογένεια στην Ελλάδα ή οπουδήποτε στον κόσμο, σε μια εποχή που ο φασισμός έχει εισβάλει παντού και οι γυναίκες δεν έχουν πάψει να καταπιέζονται και να κακοποιούνται.