Ιούνιος 17, 2020

Άνοιξαν τα μουσεία! Τα 6 αγαπημένα μας που θα σπεύσουμε να επισκεφτούμε ξανά

Ακολουθώντας τους κανόνες για την προστασία της υγείας του κοινού και των εργαζομένων, τα μουσεία της πόλης επαναλειτουργούν και μας προσφέρουν ένα πολιτιστικό πανόραμα από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη τέχνη.

Μουσείο Ακρόπολης

Όσες φορές κι αν το επισκεφτείς, δεν σου φτάνει. Το μουσείο περιλαμβάνει μοναδικά αριστουργήματα, κυρίως πρωτότυπα έργα της αρχαϊκής και κλασικής ελληνικής τέχνης, που συνδέονται με τον ιερό βράχο της αθηναϊκής Ακρόπολης, ενός από τα σπουδαιότερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρόκειται για ελεύθερα αναθηματικά γλυπτά, καθώς και σύνολα αρχιτεκτονικών γλυπτών που κοσμούσαν τα οικοδομήματα που ανεγέρθηκαν σε διάφορες ιστορικές περιόδους στην Ακρόπολη.

Η νοτιοδυτική γωνία της ζωφόρου, από την οποία ξεκινούν τα δύο σκέλη της πομπής των Παναθηναίων (φωτογραφία: Νίκος Δανιηλίδης)

Στις εκθεσιακές του ενότητες συγκαταλέγονται ακόμη αναθηματικά και ψηφισματικά ανάγλυφα, πήλινα αντικείμενα όπως αγγεία, ειδώλια και ανάγλυφα καθώς και άλλα είδη μικροτεχνίας όπως χάλκινα αναθηματικά ειδώλια και σκεύη. Σημαντικό είναι, βέβαια, το κενό των πρωτότυπων γλυπτών του Παρθενώνα, που βρίσκονται σε ευρωπαϊκά μουσεία και πανεπιστημιακές συλλογές. Το Μουσείο Ακρόπολης και οι δραστηριότητές του είναι άρρηκτα δεμένα με τον αρχαιολογικό χώρο και τα έργα αναστήλωσης που εκτελούνται στα μνημεία του βράχου και των κλιτύων της Ακρόπολης.

H αρχαιολογική ανασκαφή στη βάση του Μουσείου Ακρόπολης (φωτογραφία: Γιώργος Βιτσαρόπουλος)

Μια αρχαία γειτονιά της Αθήνας ενσωματώνεται μοναδικά στην αρχιτεκτονική του μουσείου ως ένα ακόμα έκθεμα, που συνδιαλέγεται με τα αριστουργήματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού που παρουσιάζονται στους ορόφους του. Χτισμένη στην ομαλή συνέχεια της νότιας πλαγιάς του βράχου φιλοξενεί τη ζωή και τις δραστηριότητες του ανθρώπου από την 4η χιλιετία π.Χ. έως τον 12ο αι. μ.Χ. Δρόμοι, σπίτια, λουτρά, εργαστήρια και τάφοι συνθέτουν μια περίπλοκη εικόνα αρχαιολογικών καταλοίπων, με καλύτερα διατηρημένα αυτά της ύστερης αρχαιότητας.

 

Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Το μουσείο που αγάπησαν αμέσως οι Αθηναίοι και σχημάτισαν ουρές από την πρώτη μέρα λειτουργίας του για να το επισκεφτούν. Το νέο μουσείο σχεδιάστηκε εξαρχής για να στεγάσει τα έργα της συλλογής του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή. Η συλλογή επικεντρώνεται στη νεότερη και σύγχρονη τέχνη Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, συμπεριλαμβάνοντας σπάνια έργα τέχνης μεγάλων ονομάτων της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας όπως Σεζάν, Βαν Γκογκ, Γκογκέν, Μονέ, Ντεγκά, Ροντέν, Τουλούζ-Λοτρέκ, Μπονάρ, Πικάσο, Μπρακ, Λεζέ, Μιρό, Τζιακομέτι και Μπαλτίς. Εκτίθενται επίσης έργα διακεκριμένων ονομάτων της ελληνικής πρωτοποριακής ζωγραφικής όπως Παρθένης, Μπουζιάνης, Βασιλείου, Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Τσαρούχης, Μόραλης και Τέτσης.

Βίνσεντ βαν Γκογκ, «Η συγκομιδή της ελιάς», Δεκέμβριος 1889

Το νέο μουσείο στεγάζεται σε ένα ιδιόκτητο ακίνητο που προήλθε από την σύζευξη και αρμονική συνδιαλλαγή ενός διατηρητέου μεσοπολεμικού κτίσματος και μίας σύγχρονης προσθήκης. Η επιλογή του σημείου έγινε με γνώμονα την επιθυμία του ζεύγους Γουλανδρή το μουσείο να βρίσκεται σε κεντρικό σημείο της πρωτεύουσας, σε σημείο εύκολα προσβάσιμο για τους επισκέπτες, εντός του πολιτιστικού άξονα που περικλείει τα μεγάλα μουσεία της πόλης. Σε μια κρυμμένη αυλή του του ημιωρόφου υπάρχει ένα café-εστιατόριο με προσεγμένο all-day κατάλογο.

 

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – ΕΜΣΤ

Χρειάστηκε να περάσουν δέκα χρόνια από την έναρξη της λειτουργίας του, το 2000, και μία περιπετειώδης πορεία, με τη σταδιακή ενεργοποίηση των χώρων των περιοδικών εκθέσεων το 2016 και την αναστολή της λειτουργίας του πριν από ένα χρόνο, προκειμένου να προχωρήσουν οι εργασίες εγκατάστασης της μόνιμης συλλογής και η προετοιμασία για την πλήρη λειτουργία.

Mona Hatoum, «Fix It», 2004 (φωτό: Εύα Λιάπη)

Στις αίθουσες της μόνιμης συλλογής παρουσιάζονται 172 έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, κατηγοριοποιημένα πάνω σε τρεις διαφορετικές θεωρητικές κατευθύνσεις. Εκτίθενται μνημειακού μεγέθους έργα, όπως το «Χωρίς τίτλο» (2004) του Γιάννη Κουνέλλη και το «Πλοίο της ζωή μου» (1993) του Ίλια Καμπακόφ, ξεκάθαρα πολιτικά έργα όπως η εγκατάσταση «CUT-7 Διαχωριστικές γραμμές» της Δανάης Στράτου και το «Εις μνήμην των 418 παλαιστινιακών χωριών που καταστράφηκαν, ερημώθηκαν και κατακτήθηκαν από το Ισραήλ το 1948» της Έμιλι Ζασίρ, καθώς και video art των πιο ονομαστών καλλιτεχνών του είδους όπως ο Μπιλ Βαϊόλα και ο Κουτλούγκ Αταμάν.

Στην Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων του ΕΜΣΤ στο επίπεδο  -1 παρουσιάζεται έκθεση με τίτλο «ΕΜΣΤ Ανοιχτό. Το ΕΜΣΤ και οι ιστορίες του», όπου παρουσιάζεται η ιστορία του μουσείου μέσα από ένα οπτικό χρονολόγιο από την έναρξη της λειτουργίας του. Το χρονολόγιο συστήνει ξανά στο κοινό το παρελθόν του μουσείου, που διαμόρφωσε το παρόν του. Σημείωσε ότι ΕΜΣΤ θα λειτουργεί μέχρι τις 15/7 με ελεύθερη είσοδο.

 

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ιδρύθηκε το 1829 κι ήταν το πρώτο Μουσείο που ιδρύθηκε στο ελληνικό κράτος μετά τον επαναστατικό αγώνα και την απελευθέρωση της Ελλάδας. Η αρχική του έδρα ήταν στην Αίγινα, την πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας. Με τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Αθήνα το 1834, μεταφέρθηκε και η έδρα του μουσείου. Το 1866, με τη δωρεά του οικοπέδου από την Ελένη Τοσίτσα και τη χορηγία της οικογένειας Μπερναρδάκη από την Αγία Πετρούπολη, ξεκίνησε η ανέγερση του σημερινού κτιρίου του Μουσείου. Το 1889, το μουσείο άνοιξε τις πύλες του στο κοινό, παρουσιάζοντας τις μόνιμες εκθέσεις του, που αποτελούνταν τότε από τμήματα της σημερινής συλλογής προϊστορικών αρχαιοτήτων και της συλλογής γλυπτών. Κατά τη διάρκεια του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, το μουσείο εμπλουτίστηκε με πολλές αρχαιότητες που προέρχονταν από ανασκαφικές έρευνες σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Ο τζόκεϋ του Αρτεμισίου (μπρούντζινο αγωνιστικό άλογο με τον μικρό αναβάτη του)

Δεκάδες αίθουσες σε κάθε όροφο, που καλύπτουν έκταση 8.000 τ.μ., στεγάζουν τις πέντε μεγάλες μόνιμες συλλογές: τη συλλογή προϊστορικών αρχαιοτήτων, που περιλαμβάνει έργα των μεγάλων πολιτισμών που αναπτύχθηκαν στο Αιγαίο από την 6η χιλιετία έως το 1050 π.Χ. (νεολιθικού, κυκλαδικού και μυκηναϊκού πολιτισμού) και ευρήματα από τον προϊστορικό οικισμό της Θήρας· τη συλλογή έργων γλυπτικής, που παρουσιάζει την εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής από τον 7ο αιώνα π.Χ. έως τον 5ο αιώνα μ.Χ., μέσα από μοναδικά έργα τέχνης· τη συλλογή αγγείων και μικροτεχνίας, που περιλαμβάνει αντιπροσωπευτικά έργα της αρχαίας ελληνικής κεραμικής από τον 11ο αιώνα π.Χ. έως και τη ρωμαϊκή εποχή, καθώς και και τη Συλλογή Σταθάτου, μια διαχρονική συλλογή μικροτεχνημάτων· τη συλλογή έργων μεταλλοτεχνίας με πολλά μοναδικά πρωτότυπα έργα, αγάλματα, ειδώλια και έργα μικροτεχνίας· τέλος, τη μοναδική για την Ελλάδα συλλογή αιγυπτιακών και ανατολικών αρχαιοτήτων με έργα τέχνης, που χρονολογούνται από την προδυναστική περίοδο (5000 π.Χ.) έως και τους χρόνους της ρωμαϊκής κατάκτησης.

 

Ιστορικό Μουσείο Αθηνών

Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στεγάζεται μόνιμα στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής στην οδό Σταδίου (πλατεία Κολοκοτρώνη) από το 1962. Αντικείμενό του, η ιστορία του νεότερου Ελληνισμού: η περίοδος της τουρκοκρατίας και φραγκοκρατίας, η Επανάσταση του 1821, οι απελευθερωτικοί αγώνες, η δημιουργία του ανεξάρτητου κράτους, η πολιτική, κοινωνική και πνευματική εξέλιξη του Ελληνισμού μέχρι σήμερα. Στις συλλογές του περιλαμβάνονται παράσημα, στρατιωτικά αριστεία και τιμητικά μετάλλια προσωπικά, τα οποία έχουν απονεμηθεί σε ένα ιστορικό πρόσωπο και είναι συνήθως δωρεές των απογόνων του, π. χ. προσωπικά μετάλλια των Κολοκοτρώνη, Μακρυγιάννη, Μαυρομιχάλη, Δραγούμη και άλλων.

«Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου»

Ιδιαίτερα αξιόλογες είναι η συλλογή με 250 σημαίες, η συλλογή με κέρματα από την Ελλάδα και το εξωτερικό, χαρτονομίσματα και μήτρες μεταλλικών νομισμάτων, που καλύπτουν χρονικά την περίοδο της Λατινοκρατίας στην Ελλάδα (13ος-18ος αιώνας), την Τουρκοκρατία και την ιστορία της νεότερης Ελλάδας, καθώς και τα ζωγραφικά έργα, ιστορικές, αλληγορικές, μυθολογικές συνθέσεις, τοπιογραφίες, θαλασσογραφίες και ηθογραφίες, όπως «Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου» (1571) και «Η Ναυμαχία στο Ταίναρο» (1792).

 

Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών

Το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών-Ίδρυμα Βούρου Ευταξία είναι αφιερωμένο στην εξέλιξη της πόλης της Αθήνας κατά τους νεότερους χρόνους. Στεγάζεται σε δύο από τα παλαιότερα κτήρια της ελληνικής πρωτεύουσας, επί της οδού Παπαρρηγοπούλου στον αριθμό 5 και 7. Το κτήριο στον αριθμό 7, το «Παλαιό Παλάτι» όπως συχνά το αποκαλούσαν οι Αθηναίοι, το νεοκλασικό του Χιώτη τραπεζίτη Σταμάτη Δεκόζη-Βούρου, αποτελεί ορόσημο για την ιστορία του ελληνικού κράτους, καθώς αποτέλεσε την πρώτη κατοικία του βασιλικού ζεύγους. Στη συνέχεια, μαζί με το δεύτερο κτήριο στην Παπαρρηγοπούλου 5, φιλοξένησε τα μέλη της οικογένειας Δεκόζη-Βούρου μεταξύ των οποίων ήταν και ο ιδρυτής του Μουσείου, ο πολιτικός Λάμπρος Ευταξίας. Το Μουσείο ιδρύθηκε το 1973 και άνοιξε τις πύλες του στο κοινό το 1980.

Το μουσείο φιλοξενεί στις συλλογές του περίπου 40.000 αντικείμενα από την ελληνική αρχαιότητα ως τον 21ο αιώνα. Συγκεκριμένα, αυτά κατηγοριοποιούνται μεταξύ άλλων σε ενότητες αρχαίων αντικειμένων, βυζαντινών, μεταβυζαντινών και εκκλησιαστικών κειμηλίων, μεταλλοτεχνίας, μουσικών οργάνων, νομισμάτων, ξυλοτεχνίας και επίπλων, σκευών καθημερινής χρήσης και γραμματοσήμων.